LIFE ΕΞΟΔΟΣ

Ήθη και έθιμα της Αποκριάς – Το γαϊτανάκι

Απόκριες ονομάζεται η περίοδος από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι και πριν την Καθαρή Δευτέρα οπότε και αρχίζει η μεγάλη νηστεία της Σαρακοστής. Η λέξη Απόκριες προέρχεται από το Βυζαντινό ΑΠΟΚΡΕΩ που σημαίνει αποχή από το κρέας (συγκεκριμένα στερητικό από και λέξη κρέας) και κατά τη διάρκεια τους συνηθίζεται οι Χριστιανοί να μην τρώνε κρέας. Αντίστοιχα το ίδιο σημαίνει η λατινική λέξη καρναβάλι – Carnavale καθώς προέρχεται από τις λέξεις Carne=κρέας και Vale=περνάει.

Το χαρακτηριστικό των Αποκριών είναι τα μασκαρέματα με μοναδικές και ευφάνταστες αποκριάτικες στολές και η διασκέδαση. Ξεχωριστές εκδηλώσεις και παραδοσιακά έθιμα συναντάμε σε ολόκληρη την Ελλάδα. Από τα νησιά μέχρι την Ήπειρο, η ημέρα αυτή σηματοδοτεί τη διασκέδαση και το γλέντι! Το όνομα των μεταμφιεσμένων διαφέρει από τόπο σε τόπο: κουδουνάτοι, καμουζέλες, μούσκαροι και ο βασιλιάς καρνάβαλος αλλάζει όνομα ανάλογα με την περιοχή: Μακαρούνας στην Εύβοια, Σιόρ Καρνάβαλος στην Κέρκυρα και πολλές άλλες ευφάνταστες ονομασίες.

Ένα πολύ γνωστό και αγαπητό έθιμο της εποχής είναι το γαϊτανάκι. Ίσως είναι το πιο γνωστό πανελλαδικά που διατηρείται αυτούσιο (ή έστω χωρίς πολλές αλλαγές) έως τις ημέρες μας.
Στο γαϊτανάκι πρωταγωνιστούν οι χρωματιστές κορδέλες και ένας συγκεκριμένος χορός που στους ρυθμούς και τη διάθεση της Αποκριάς.

Για να ξεκινήσει το έθιμο, χρειάζεται να έχουμε φτιάξει ένα μεγάλο στύλο στο κέντρο και να έχουμε κρεμάσει από την κορυφή του 12 μακριές κορδέλες που λέγονται γαϊτάνια και δίνουν το όνομά τους στο έθιμο. Κάθε μία κορδέλα θα πρέπει να έχει έντονο και διαφορετικό χρώμα. Οι κορδέλες αυτές λέγονται γαϊτάνια και δίνουν το όνομά τους στο έθιμο. Για να ξεκινήσει ο χορός χρειαζόμαστε 13 συμμετέχοντες.

Ο ένας από αυτούς, έχει την ευθύνη να κρατά το μεγάλο στύλο. Οι υπόλοιποι δώδεκα χορευτές κρατούν από μία κορδέλα ο καθένας και χορεύουν σε ζευγάρια. Καθώς χορεύουν γύρω από το στύλο, κάθε ένας εναλλάσσεται με το ζευγάρι του κι έτσι πλέκουν τα γαϊτάνια επάνω του φτιάχνοντας χρωματιστά σχέδια – συνδυασμούς.

Όταν οι κορδέλες αγκαλιάσουν το στύλο και άρα οι χορευτές βρεθούν πολύ κοντά σε αυτόν, τότε ο χορός ολοκληρώνεται και το στολισμένο και χρωματιστό γαϊτανάκι στέκει πανέμορφο και σηματοδοτεί το καρναβάλι και το ξεφάντωμα!